Borówka wysoka - amerykańska

Owoce Borówki wysokiej (amerykańskiej) wyróżnia nie tylko niepowtarzalny smak i wygląd (borówki są jednymi z nielicznych owoców naturalnie niebieskich) ale także duża koncentracja związków biologicznie czynnych.

Bogaty skład chemiczny tych owoców, związany w szczególności z zawartością antocyjanów, innych związków polifenolowych oraz witamin powoduje, że ze wszystkich owoców i warzyw, owoce borówki amerykańskiej charakteryzują się najwyższą aktywnością przeciwutleniającą (Ścibisz i Mitek 2004). Aktywność ta określa zdolność badanego materiału biologicznego do zapobiegania tworzeniu wolnych rodników. Do szkodliwych efektów działania wspomnianych rodników należy między innymi degradacja kolagenu, uszkodzenie błon lipidowych, DNA, białek, co w konsekwencji prowadzi do wielu niepożądanych zmian w funkcjonowaniu naszego organizmu, przykładowo do rozwoju choroby wieńcowej i nowotworowej, przyspiesza starzenie się tkanek, czy uszkodzenia systemu immunologicznego (Blueberry Council, 2008).

Do prawidłowej pracy przeciwutleniaczy niezbędne są minerały, takie jak selen, cynk, miedź i mangan, które również znajdziemy w owocach borówki. Ostatnimi czasy, zwraca się coraz większą uwagę na farmakologiczne działanie związków antocyjanowych. Ta najważniejsza grupa polifenoli to rozpuszczalne w wodzie barwniki, zlokalizowane w skórce owoców borówek, nadające im naturalną niebieską barwę. Mają one korzystne działanie na układ krążenia, poprzez uszczelnianie naczyń krwionośnych, zapewnienie elastyczności i prawidłowej przepuszczalności naczyniom włosowatym, oraz zmniejszenie lepkości krwi.

Barwniki te mają również pozytywny wpływ na widzenie wieczorem i w nocy, zwiększają adaptację oka do ciemności, a nawet leczą krótkowzroczność. Wiele schorzeń siatkówki oka jest leczona przez terapie antocyjanami, ponieważ mają one zdolność przyspieszania regeneracji purpury wzrokowej. W porównaniu z innymi owocami jagodowymi, borówka amerykańska wyróżnia się najbogatszym składem antocyjanowym. Stwierdzono, że zawierają one aż 25 różnych antocyjanów, podczas gdy dla porównania, truskawka zawiera jedynie trzy, czarna porzeczka i aronia - cztery, a malina pięć. Zawartość tych barwników w świeżych owocach borówki waha się od 63 aż do 484 mg w 100g i zależy od stopnia dojrzałości i wielkości owoców, odmiany oraz warunków klimatycznych i agrotechnicznych (Ścibisz i Mitek 2004).

Owoce borówki wysokiej zawierają także kwercetynę, kempferol, katechinę, procyjanidyn oraz grupy kwasów fenolowych, do których należy kwas chlorogenowy - substancje te powodują iż borówka amerykańska posiada właściwości lecznicze. Ilość kwasu chlorogenowego waha się od 25 do 208 mg w 100g owoców i jest najwyższa w tej grupie związków. Substancje te w owocach borówki mają między innymi działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz antymutagenne, co potwierdzono doświadczalnie. W badaniach przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie stwierdzono korzystny efekt picia soku z borówek w leczeniu zakażenia przewodu moczowego, poprzez zmniejszenie przyczepności patogennych bakterii Escherichia coli do nabłonka dróg moczowych. Winnym doświadczeniu prowadzonym in vitro uznano borówkę amerykańską za roślinę mającą potencjalne właściwości antynowotworne. Prace eksperymentalne na szczurach laboratoryjnych dowiodły, że wyciąg uzyskany z borówek ma korzystny wpływ na odwrócenie efektu starzenia się zwierząt. Autorzy badań sugerują, że związki obecne w jagodach mogą wpływać na odwrócenie upośledzenia mózgu i sprawności ruchowej, związanej ze starzeniem się organizmu (Ścibisz, Mitek 2004).

Owoce borówki zawierają poza tym kwas egalowy i kwas foliowy, których działanie jest obecnie przedmiotem badań. Prawdopodobnie są one inhibitorami (barierami) dla substancji rakotwórczych. Badania na myszach wykazały, że kwas egalowy zatrzymuje rozwój nowotworów wątroby, płuc i przełyku, a kwas foliowy chroni przed rakiem macicy i dobrze wpływa na rozwój płodu (Daar, 2006). Zawarte w owocach borówek błonnik oraz pektyny mają ważne znaczenie dietetyczne. Wprawdzie związki te, nie są trawione w przewodzie pokarmowym człowieka, ale przyspieszają perystaltykę jelit (ruch robaczkowy wywołany przez skurcze mięśniówki gładkiej przewodu pokarmowego przesuwający pożywienie) i dają uczucie sytości, dzięki czemu są wartościowym elementem naszej diety.

Badania przeprowadzone w Finlandii dowiodły iż zawarty w borówkach fitoestrogeny chronią ludzi przed arteriosklerozą i chorobami serca, zmniejszają we krwi poziom "złego" cholesterolu (LDL), a zwiększają poziom "dobrego" (HDL) (Pliszka i inni. 2002).

Borówka amerykańska to nie tylko smaczny owoc, wyróżnia się także swoimi wartościami odżywczymi. Warto więc podkreślić, iż zapewnia ona zdrowie a co za tym idzie świetne samopoczucie. Przeciwdziałanie wielu "chorobą cywilizacyjnym" z pewnością wpłynie na wzrost popularności i spożycia tego owocu.