Borówka wysoka - amerykańska

Owoce Borówki wysokiej (amerykańskiej) wyróżnia nie tylko niepowtarzalny smak i wygl±d (borówki s± jednymi z nielicznych owoców naturalnie niebieskich) ale także duża koncentracja zwi±zków biologicznie czynnych.

Bogaty skład chemiczny tych owoców, zwi±zany w szczególno¶ci z zawarto¶ci± antocyjanów, innych zwi±zków polifenolowych oraz witamin powoduje, że ze wszystkich owoców i warzyw, owoce borówki amerykańskiej charakteryzuj± się charakteryzuj± się najwyższ± aktywno¶ci± przeciwutleniaj±c± (¦cibisz i Mitek 2004). Aktywno¶ć ta okre¶la zdolno¶ć badanego materiału biologicznego do zapobiegania tworzeniu wolnych rodników. Do szkodliwych efektów działania wspomnianych rodników należy między innymi degradacja kolagenu, uszkodzenie błon lipidowych, DNA, białek, co w konsekwencji prowadzi do wielu niepoż±danych zmian w funkcjonowaniu naszego organizmu, przykładowo do rozwoju choroby wieńcowej i nowotworowej, przyspiesza starzenie się tkanek, czy uszkodzenia systemu immunologicznego (Blueberry Council, 2008).

Do prawidłowej pracy przeciwutleniaczy niezbędne s± minerały, takie jak selen, cynk, miedĽ i mangan, które również znajdziemy w owocach borówki. Ostatnimi czasy, zwraca się coraz większ± uwagę na farmakologiczne działanie zwi±zków antocyjanowych. Ta najważniejsza grupa polifenoli to rozpuszczalne w wodzie barwniki, zlokalizowane w skórce owoców borówek, nadaj±ce im naturaln± niebiesk± barwę. Maj± one korzystne działanie na układ kr±żenia, poprzez uszczelnianie naczyń krwiono¶nych, zapewnienie elastyczno¶ci i prawidłowej przepuszczalno¶ci naczyniom włosowatym, oraz zmniejszenie lepko¶ci krwi.

Barwniki te maj± również pozytywny wpływ na widzenie wieczorem i w nocy, zwiększaj± adaptację oka do ciemno¶ci, a nawet lecz± krótkowzroczno¶ć. Wiele schorzeń siatkówki oka jest leczona przez terapie antocyjanami, ponieważ maj± one zdolno¶ć przyspieszania regeneracji purpury wzrokowej. W porównaniu z innymi owocami jagodowymi, borówka amerykańska wyróżnia się najbogatszym składem antocyjanowym. Stwierdzono, że zawieraj± one aż 25 różnych antocyjanów, podczas gdy dla porównania, truskawka zawiera jedynie trzy, czarna porzeczka i aronia - cztery, a malina pięć. Zawarto¶ć tych barwników w ¶wieżych owocach borówki waha się od 63 aż do 484 mg w 100g i zależy od stopnia dojrzało¶ci i wielko¶ci owoców, odmiany oraz warunków klimatycznych i agrotechnicznych (¦cibisz i Mitek 2004).

Owoce borówki wysokiej zawieraj± także kwercetynę, kempferol, katechinę, procyjanidyn oraz grupy kwasów fenolowych, do których należy kwas chlorogenowy - substancje te powoduj± iż borówka amerykańska posiada wła¶ciwo¶ci lecznicze. Ilo¶ć kwasu chlorogenowego waha się od 25 do 208 mg w 100g owoców i jest najwyższa w tej grupie zwi±zków. Substancje te w owocach borówki maj± między innymi działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz antymutagenne, co potwierdzono do¶wiadczalnie. W badaniach przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie stwierdzono korzystny efekt picia soku z borówek w leczeniu zakażenia przewodu moczowego, poprzez zmniejszenie przyczepno¶ci patogennych bakterii Escherichia coli do nabłonka dróg moczowych. Winnym do¶wiadczeniu prowadzonym in vitro uznano borówkę amerykańsk± za ro¶linę maj±c± potencjalne wła¶ciwo¶ci antynowotworne. Prace eksperymentalne na szczurach laboratoryjnych dowiodły, że wyci±g uzyskany z borówek ma korzystny wpływ na odwrócenie efektu starzenia się zwierz±t. Autorzy badań sugeruj±, że zwi±zki obecne w jagodach mog± wpływać na odwrócenie upo¶ledzenia mózgu i sprawno¶ci ruchowej, zwi±zanej ze starzeniem się organizmu (¦cibisz, Mitek 2004).

Owoce borówki zawieraj± poza tym kwas egalowy i kwas foliowy, których działanie jest obecnie przedmiotem badań. Prawdopodobnie s± one inhibitorami (barierami) dla substancji rakotwórczych. Badania na myszach wykazały, że kwas egalowy zatrzymuje rozwój nowotworów w±troby, płuc i przełyku, a kwas foliowy chroni przed rakiem macicy i dobrze wpływa na rozwój płodu (Daar, 2006). Zawarte w owocach borówek błonnik oraz pektyny maj± ważne znaczenie dietetyczne. Wprawdzie zwi±zki te, nie s± trawione w przewodzie pokarmowym człowieka, ale przyspieszaj± perystaltykę jelit (ruch robaczkowy wywołany przez skurcze mię¶niówki gładkiej przewodu pokarmowego przesuwaj±cy pożywienie) i daj± uczucie syto¶ci, dzięki czemu s± warto¶ciowym elementem naszej diety.

Badania przeprowadzone w Finlandii dowiodły iż zawarty w borówkach fitoestrogeny chroni± ludzi przed arterioskleroz± i chorobami serca, zmniejszaj± we krwi poziom "złego" cholesterolu (LDL), a zwiększaj± poziom "dobrego" (HDL) (Pliszka i inni. 2002).

Borówka amerykańska to nie tylko smaczny owoc, wyróżnia się także swoimi warto¶ciami odżywczymi. Warto więc podkre¶lić, iż zapewnia ona zdrowie a co za tym idzie ¶wietne samopoczucie. Przeciwdziałanie wielu "chorob± cywilizacyjnym" z pewno¶ci± wpłynie na wzrost popularno¶ci i spożycia tego owocu.